Archive

Review from Barn - a monthly magazine - in which Sian Northey says that "the volume's look and design suits the measure of the sonnet - it is small, superficially beautiful and simple even though it is in turn both dark and colourful. It may be that poetry should be published in similarly beautiful volumes in the future.

 

Barn

September 2009 by Sian Northey
Sonedau Pnawn Sul published by Gwasg Carreg Gwalch

 

Swyn a 'sgytiad y sonedau

Nid yw Sonedau Pnawn Sul yn gyfrol drwchus - pedair soned ar hugain gan Iwan Llwyd a hanner dwsin o luniau gan Catrin Williams, lluniau wedi eu hysbrydoli gan gerddoriaeth Huw Warren. Does dim cysylltiad amlwg rhwng lluniau Catrin a sonedau Iwan ond ar ôl darllen rhyw bedair o’r sonedau roedd edrych ar felyn a phorffor a choch a glas, a siapiau cryfion, y delweddau yma yn union be oedd ei eisiau arnaf cyn ailddechrau darllen. Dwi’n cofio trefnu cwrs yn Nŷ Newydd i blant Ysgol y Moelwyn lle’r oedd Catrin ac Iwan i gyd-diwtora a gweld yr adeg honno sut roedd eu harddull yn gweddu i’w gilydd heb gyswllt bron.

Wna’i ddim gwastraffu lle mewn adolygiad byr fel hwn trwy drafod mesur y soned, ac mae yna bobl all wneud hynny yn llawer gwell na fi (er i mi fynd i gael cip sydyn yn y Cydymaith a synnu na sgwennwyd soned yn Gymraeg tan 1833, er iddo fod yn fesur yn yr Eidal er y 14g. os nad cynt). Ac mae’n siwr fod yna lawer i’w ddweud am yr amrywiadau sydd yn y sonedau yma, er enghraifft y ffordd mae’r soned i Monasterevin a sgwennwyd adeg ysgol haf Gerard Manley Hopkins wedi ei gosod. Beth bynnag am yr ochr dechnegol mae’n fesur sy’n agos at galon Iwan Llwyd a hynny yn rhannol oherwydd fod T. H. Parry-Williams yn agos at ei galon. Yn y diolchiadau ar ddechrau’r gyfrol mae’n diolch i T. H. Parry-Williams am ei ‘arwain at fesur y soned’. Ac mae yna ryw hud ym mydr ac odl soned sy’n swyno rhywun i ddarllen yn rhwydd, ac yna yn sydyn mae’r darllenydd yn sylweddoli ei fod wedi darllen rhywbeth anghyfforddus neu drist neu ddeifiol, neu wedi cael ei arwain yn ysgafn i edrych ar bethau o ongl wahanol.

Fel holl waith Iwan Llwyd, er dyddiau ei Sonedau Nos Sadwrn (nad oeddynt yn sonedau), mae yna ystod eang o destunau. Maent yn adlewyrchiad o’i deithio - mae yna gerddi am Buenos Aires a Kemperle, am Lerpwl a Soar y Mynydd, a hefyd yn adlewyrchiad o’i ymboeni am bopeth o felinoedd gwynt i Elvis. Ac mae yna gerddi dwys personol hefyd megis ‘Blues # 9’ a ‘Cwmni’.

Mae’r gyfrol, o ran ei diwyg, yn gweddu i’r mesur, yn fychan ac yn arwynebol dlws a syml, er fod yna ochr dywyll ac ochr liwgar fywiog. Efallai mai mewn cyfrolau bychain tlws fel hyn y dylid rhyddhau barddoniaeth. Yn sicr mae’n gweddu i’r casgliad yma.

Copyright © Catrin Williams
Design - Almon